İŞE İADEDE 120GÜNLÜK SÜRENİN HESABI-18 YAŞINI DOLDURMADAN ANNE -BABASININ İŞ YERİNDEN SİGORTALI OLANLARIN DURUMU

Sevgili okuyucular bu hafta geneli ilgilendiren iki önemli konuyu
biraz detaylıca sizlerle paylaşmak istiyorum.
İlk Olarak işe iadelerde 120 günlük sürenin hesabı

Mahkemece iş akdinin feshinin geçersiz kabul edilerek işe iadesine
karar verilen sigortalılarla ilgili Sosyal Güvenlik Kurumuna kâğıt
ortamında ibraz edilecek 4 aylık boşta geçen süreye ilişkin aylık prim
ve hizmet belgelerinde, prim gün sayısının toplam da 120 gün olması
gerekmektedi
120 günlük sürenin hesabında genel kural, iş akdinin feshedildiği ayda
sigortalının eksik gün sayısı yoksa prim gün sayısı 30 güne
tamamlatılarak, ara aylarda ayın çektiği gün sayısına bakılmaksızın 30
gün üzerinden düzenlenmesi yönündedir.

Örneğin iş akdi 21/5/2023 tarihinde feshedilmiş ve 2023/5. Ayda 21
günlük hizmet bildirimi yapılmış olan bir sigortalı için geriye
yönelik düzenlenecek 120 günlük ek bildirgelerin;

2023/5. Ay için 9 gün

2023/6. Ay için 30 gün

2023/7. Ay için 30 gün

2023/8 Ay için 30 gün

2023/9. Ay için 21 gün üzerinden düzenlenmesi gerekmektedir.

Ancak sigortalının iş akdinin feshedildiği ayda istirahat, ücretsiz
izin, devamsızlık gibi nedenlerle eksik gün bildiriminde bulunulmuş
olması halinde, bu defa akdin feshedildiği aydaki prim gün sayısı ayın
çektiği gün sayısından eksik gün sayısı düşülerek hesaplanmalıdır.

Bu bağlamda 21/5/2023 tarihinde iş akdi feshedilmiş sigortalının,
2023/5. Ayda 01-istirahat eksik gün koduyla 4 gün eksik gününün
bulunması nedeniyle SGK’ya 17 prim gün sayısı ve 4 gün eksik gün
sayısı bildiriminde bulunulduğu varsayıldığında, öncelikle 21/5/2023
tarihli işten ayrılış bildirgesi iptal edilecektir. Bu durumda;

2023/5. Ayın 31 gün çekmesi ve sigortalının bu ayda 4 gün eksik
gününün bulunması nedeniyle, prim gün sayısı toplamının 31- 4 = 27
olması icap etmektedir. Haliyle evvelce 17 günlük bildirimde
bulunulmuş olması nedeniyle işe iade kararı sonrasında 2023/5. Ay için
düzenlenecek ek bildirgenin 27-17 = 10 gün üzerinden düzenlenmesi
gerekecektir. Bu durumda 120 günlük süreye ilişkin ek bildirgenin;

2023/5. Ay için 10 gün

2023/6. Ay için 30 gün

2023/7. Ay için 30 gün

2023/8 Ay için 30 gün

2023/9. Ay için 20 gün üzerinden düzenlenmesi gerekecektir.
Gelelim bu haftaki diğer konumuza:

18 YAŞINI DOLDURMADAN ANNE/BABASINA AİT İŞYERİNDEN SİGORTALI OLANLAR
Gerek 506 sayılı yasada, gerekse 5510 sayılı yasada hizmet akdine tabi
çalışmakla birlikte 18 yaşından küçük olanların 4/a kapsamında
sigortalı olamayacaklarına yönelik bir düzenleme bulunmamaktadır.

5510 sayılı Kanuna göre 18 yaşından önce sigortalı olanların
sigortalılık sürelerinin 18 yaşını doldurdukları tarihte başladığı
kabul edilmektedir. 18 yaşından önceki süreler için ödenen primler ise
sadece prim ödeme gün sayılarının hesabına dahil edilmektedir. Ayrıca
sigortalıların aylığa hak kazanma koşullarının belirlenmesinde 506
sayılı Kanunun geçici 81.maddesine göre 18 yaş uygulamasına
bakılmaksızın, ilk işe giriş tarihine göre yaş, prim günü ve
sigortalılık süresi koşulları tespit edilmektedir.

18 yaşından önce anne/babasına ait işyerinden bildirilen
sigortalılıklar geçerli sayılmıyor.

2013/11 sayılı SGK Genelgesinde, ana/babasına ait işyerinde çalışan
mümeyyiz küçüklerin vasinin iştiraki ile yazılı olarak yapılmış ve
hâkim tarafından tasdik edilmiş bir hizmet akdi mevcut olmadıkça
sigortalı sayılmalarına imkân bulunmadığı; işverenin 18 yaşını
bitirmiş veya 18 yaşından evvel evlendiği için reşit sayılmış
çocuklarının hizmet akdine tabi çalışmaları halinde sigortalı
sayılacakları açıklanmıştır.

Bu bakımdan ana/ babasına ait işyerinden 18 yaşını doldurmadan
bildirilen hizmet süreleri yukarıda belirtilen şartlar sağlanmamış ise
emekli aylığı başvurularında prim gün sayısının hesabına dahil
edilmemektedir.

Ancak konu ile ilgilii Yargı kararına da dikkatinizi çekmek isterim.

18 yaşından önce annesine ait inşaat işyerinden bildirilen
sigortalılık süresinin iptal edilmesi nedeniyle yargı yoluna başvuran
bir sigortalı için özetle;

*İlk derece mahkemesince, hakim onayı olmaksızın çocuğun hizmet akdi
ile ana veya babaya ya da 3. şahsa ait işyerinde fiilen çalıştırılması
halinde, bu durum ana, baba ve 3. şahsın hukuki ve cezai sorumluluğunu
gerektirir ise de çocuğun fiilen gerçekleşmiş olan çalışmasının iptal
edilmesi ve çocuğun sosyal güvenlik hakkının elinden alınmasının
mümkün bulunmadığı ve dinlenen tanık beyanları, dosya kapsamı ve
belirtilen kanun hükümleri dikkate alınarak 18 yaş altındaki
çalışmalarının geçerli olduğunun tespitine karar verilmiş,

*Kurum tarafından yapılan istinaf başvurusuna istinaden Bölge Adliye
Mahkemesince, gerek mülga 506 Sayılı Kanunda gerekse 5510 Sayılı
Kanunda; davalı Kurumun işlemine dayanak yaptığı mülga 743 Sayılı
Medeni Kanun’un 271. maddesine veya halen yürürlükte bulunan TMK’nin
345. maddesine yapılmış herhangi bir atıf bulunmadığı gibi anılan
madde hükümlerine aykırı davranılması halinde sigortalılık
koşullarının oluşamayacağına yönelik herhangi bir düzenlemeye de yer
verilmemesi, esasen çocuk yararına konulmuş olan hukuk kurallarının;
çocuk aleyhine yorumlanmasının ve böylece vazgeçilmesi, devredilmesi,
feragat edilmesi mümkün olmayan ve kişiye sıkı sıkıya bağlı sosyal
güvenlik hakkından çocuğun mahrum bırakılmasının hukuk ve adalet
ilkeleri ile de bağdaşmaması nedeniyle , İlk Derece Mahkemesi’nin
kararında isabetsizlik görülmeyerek davalı Kurumun yerinde bulunmayan
istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş,

*Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararına Kurum tarafından temyiz isteminde
bulunulması üzerine Yargıtayın 23/2/2023 tarihli kararı ile Kurum
vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın
bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmeyerek, Bölge Adliye
Mahkemesinin kararının onanmasına karar verilmiştir.

Sevgili okuyucular bu haftadan itibaren uzun süredir bulamadığım
Aksaray daki emeklilik ofisinde olacağız inşallah. Dostları çay içmeye
bekleriz, Sosyal güvenlikle ilgili sorunlarınıza yardımcı olmaya devam
ediyoruz.İrtibat tel. 0 532 541 02 70
Gelecek hafta yeni konularda buluşmak üzere hoşça kalın efendim.
Gelecek hafta yeni konularla ve geneli ilgilendiren farklı
sorularınızla inşallah yine sizlerle olacağız.Şimdilik hoşça kalın
efendim.